literaturaren zubitegia

1.019 idazle / 4.898 idazlan
7.367 esteka / 5.986 kritika / 1.828 aipamen / 5.280 efemeride

  A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W X Z  

Gratien Adema, Zaldubi

«Euskal literatura alfabetatzeko»
Enrike Zabala

Pax, 1979

 

GRAZIAN ADEMA «ZALDUBY» (1828-1907)

 

        BIZITZA

        Senperen jaioa (Lapurdin). Apaiza. J.B. Elizanbururen laguna, lehenik Larresoroko seminario tipian irakasle, gero herri batzuetan erretore, eta azkenik Baionako kalonje.

 

        IDAZLANA

        Zalduby-ren lan guztiak aldizkarietan sakabanatuak daude. Autorea hil ondoren parte handi bat RIEV-en (Revista Internacional de Estudios Vascos) ematen da argitara, honako zazpi sailetan banatua:

        I. Euskal-herriko eliza-bestak. (RIEV, 1908, 83-89 or.).

        II. Pilotariak. (RIEV 1908, 90-94 or.).

        III. Cantiques sur la catéchisme (Dotrinari buruz kantak) (RIEV 1908, 203-213 or.).

        IV. Cantiques. (Kantak). Denek erlijioa dute gai. (RIEV, 1908, 284-296 or., 410-420).

        V. Fables. Artzain Be1tcharen Neurthizak. Alegiak (R I EV, 1908, 757-774 or.).

        VI. Autres poésies profanes (Beste poesiak erlijioso ez direnak) (RIEV, 1909, 101-109 or., 226-233 or.).

        VII. Chants Patriotiques. (Kanta abertzaleak) (RIEV, 1909, 396-400 or.).

 

        ERITZI KRITIKOA

        Zalduby-ri buruz Orixek honela dio: «Euskera garbia dizu, yayoa, errexa, bakuna, funtsezkoa edo hitz alperrik gabea, leguna, erritarra».

        Poesiak oso landuak dira, behin eta berriro berridatziak; halare, naturaltasunik ez dute galtzen. Zaldubyren poesiak kantatzeko eginak dira, baina textua da musikaren argi-oinarri. Beronen kantetan inportantzia handia du letrak, poesi textuak halegia. Horregatik egiten zituen hain landuak.

        Poesia gehienak erlijiosoak dira. Halere, besterik ere ba du (alegiak, aberri-kantak, e.a.). Bertso-maila eta hizkuntz maila oso gorantz eraman zituela esan dezakegu. Garaiko olerkaririk onenetakoa da, onena ez bada.

 

Bilaketa